CONNECT studie 3

10-2024 tot 09-2028

Achtergrond: Wereldwijd worden veelbelovende gemeenschapsinitiatieven ontwikkeld, geïnspireerd door nieuwe benaderingen op het gebied van de volksgezondheid, die erop gericht zijn de sociale verbondenheid van mensen met ernstige ziekten en hun families te versterken, evenals hun toegang tot zorg, ondersteuning en diensten, hun levenskwaliteit en welzijn. Dergelijke initiatieven winnen ook aan momentum in Vlaanderen, bijvoorbeeld in de vorm van ‘compassionate communities’, ‘caring neighborhoods’ en ‘compassionate cities’. Betrokken gemeenschappen kunnen gebiedsgebonden zijn, zoals buurten, straten of gemeenten, maar omvatten ook sociale groepen of verenigingen, religieuze groeperingen of onlinegemeenschappen. Binnen gemeenschappen die zich richten op sociaal welzijn, kunnen verschillende programma’s of initiatieven worden opgezet om sociale verbondenheid te bevorderen in het licht van ernstige ziekte, bijvoorbeeld buurtondersteuningsinitiatieven, ‘death cafés’, ‘coffin clubs’, festivals, enz. In Vlaanderen zijn al verschillende initiatieven opgezet, ondersteund door het COCO-expertisecentrum en geleid door verschillende partners in CONNECT (bijvoorbeeld in Brugge, Herzele, Leuven en de Kempen, onder leiding van gemeenten, het maatschappelijk middenveld en organisaties voor eerstelijns- of palliatieve zorg).

Huidige onderzoeksleemten: Tot op heden is er onvoldoende inzicht in deze initiatieven voor gemeenschapsontwikkeling wat betreft hun focus op sociale verbondenheid in het licht van ernstige ziekte, het sterven en rouw. We hebben weinig inzicht in hoe ze effectief en duurzaam kunnen worden ontwikkeld in verschillende contexten, hoe ze werken, voor wie, en via welke mechanismen. Dergelijke inzichten zijn belangrijk om beter te begrijpen hoe relevante effecten kunnen worden bereikt en vormen zo een basis voor beter onderbouwde toekomstige gemeenschapsinitiatieven op dit gebied. We weten ook heel weinig over de vraag of en hoe deze initiatieven mensen in structureel kwetsbare posities bereiken.

Wetenschappelijke doelstellingen: 
1) Het in kaart brengen en analyseren van bestaande initiatieven op het gebied van gemeenschapsontwikkeling – zowel nationaal als internationaal – die gericht zijn op het verbeteren van sociale verbondenheid bij ernstige ziekte, het stervensproces en rouw. 2) Het evalueren van de uitvoering van initiatieven op het gebied van gemeenschapsontwikkeling die gericht zijn op het verbeteren van sociale verbondenheid, hun impact op mensen met een ernstige ziekte, mantelzorgers, burgers en gemeenschappen, de onderliggende mechanismen van verandering, en de contextuele factoren die van invloed zijn op de uitvoering en de resultaten.  

Research Foundation Flanders number: 001525N – 56955